Ακράτεια

Η γυναικεία ακράτεια ούρων είναι η ακούσια απώλεια ούρων και αποτελεί συχνό πρόβλημα υγείας. Εκτιμάται ότι αφορά έως και το 30–40% των γυναικών σε κάποια φάση της ζωής τους, ιδιαίτερα μετά από εγκυμοσύνη, τοκετό ή εμμηνόπαυση. Δεν θεωρείται φυσιολογικό επακόλουθο της ηλικίας και στις περισσότερες περιπτώσεις μπορεί να βελτιωθεί σημαντικά.

Κύριοι τύποι γυναικείας ακράτειας

Η ακράτεια στις γυναίκες ταξινομείται σε τρεις βασικές μορφές.

• Ακράτεια από προσπάθεια
  Εμφανίζεται όταν αυξάνεται η ενδοκοιλιακή πίεση (βήχας, γέλιο, άσκηση). Είναι ο πιο συχνός τύπος και σχετίζεται με χαλάρωση των μυών του πυελικού εδάφους.

• Επιτακτική ακράτεια
  Χαρακτηρίζεται από ξαφνική έντονη ανάγκη για ούρηση λόγω υπερδραστήριας κύστης.

• Μικτή ακράτεια
  Συνδυασμός των δύο παραπάνω τύπων και είναι επίσης συχνή.

Σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζεται ακράτεια υπερπλήρωσης, συνήθως σε νευρολογικές παθήσεις ή μετά από χειρουργικές επεμβάσεις.

Συχνότερες αιτίες

Η ακράτεια στις γυναίκες συχνά σχετίζεται με παράγοντες που επηρεάζουν τη στήριξη της ουρήθρας και της κύστης.

Συχνές αιτίες είναι:

• εγκυμοσύνη και φυσιολογικός τοκετός

• εμμηνόπαυση και μείωση οιστρογόνων

• παχυσαρκία

• χρόνια δυσκοιλιότητα ή χρόνιος βήχας

• χειρουργικές επεμβάσεις πυέλου

• πρόπτωση πυελικών οργάνων

Η πρόπτωση, δηλαδή η χαλάρωση των ιστών που στηρίζουν την κύστη ή τη μήτρα, μπορεί να προκαλέσει ακράτεια ή δυσκολία στην ούρηση. Σχετίζεται με παθήσεις όπως πρόπτωση μήτρας ή κυστεοκήλη.

Νευρολογικές παθήσεις, όπως Σκλήρυνση κατά πλάκας, καθώς και ο διαβήτης μπορούν επίσης να επηρεάσουν τη λειτουργία της κύστης.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα ποικίλλουν ανάλογα με τον τύπο ακράτειας.

• απώλεια ούρων στον βήχα ή στο φτέρνισμα

• ξαφνική ανάγκη για ούρηση

• συχνοουρία και νυχτουρία

• αίσθημα πίεσης στην πύελο

• δυσκολία συγκράτησης ούρων στη σωματική δραστηριότητα

Σε ήπιες περιπτώσεις υπάρχει μόνο περιστασιακό στάξιμο, ενώ σε άλλες η απώλεια μπορεί να είναι σημαντική.

Διάγνωση

Η εκτίμηση από τον ειδικό περιλαμβάνει λεπτομερές ιστορικό, εξέταση πυελικού εδάφους και βασικές εξετάσεις.

Συνήθως ζητούνται:

• γενική και καλλιέργεια ούρων

• υπερηχογράφημα

• ουροδυναμικός έλεγχος όταν χρειάζεται

• εκτίμηση για πρόπτωση οργάνων

Η σωστή διάγνωση είναι απαραίτητη για την επιλογή θεραπείας.

Θεραπεία

Η αντιμετώπιση είναι σταδιακή και εξατομικευμένη.

Συντηρητικές μέθοδοι

• Ασκήσεις Kegel για ενδυνάμωση πυελικού εδάφους

• απώλεια βάρους

• εκπαίδευση κύστης

• μείωση καφεΐνης και αλκοόλ

Οι ασκήσεις αποτελούν βασική θεραπεία, ιδιαίτερα μετά τον τοκετό.

Φαρμακευτική αγωγή

Χρησιμοποιούνται φάρμακα για υπερδραστήρια κύστη ή τοπικά οιστρογόνα σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες.

Χειρουργική θεραπεία

Σε ανθεκτικές περιπτώσεις εφαρμόζονται επεμβάσεις στήριξης της ουρήθρας ή αποκατάστασης πρόπτωσης, ενώ ηπιότερες παρεμβάσεις αποτελούν η ένεση στο τοίχωμα της ουροδόχου κύστης Botox και η νευροδιέγερση.  

Πότε χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση

Η ακράτεια πρέπει να ελέγχεται όταν:

• εμφανίζεται ξαφνικά

• συνοδεύεται από πόνο ή αίμα στα ούρα

• επηρεάζει την καθημερινότητα

• εμφανίζεται μετά τον τοκετό και δεν βελτιώνεται

Η έγκαιρη αντιμετώπιση βελτιώνει σημαντικά την ποιότητα ζωής και προλαμβάνει επιπλοκές.

Τύποι ανδρικής ακράτειας

Η ακράτεια δεν είναι μία ενιαία κατάσταση. Διακρίνεται σε διαφορετικές μορφές:

• Ακράτεια από προσπάθεια
  Εμφανίζεται όταν αυξάνεται η πίεση στην κοιλιά (βήχας, άρση βάρους). Συχνή μετά από χειρουργείο προστάτη.

• Επιτακτική ακράτεια
  Συνδέεται με υπερδραστήρια ουροδόχο κύστη και έντονη, ξαφνική ανάγκη για ούρηση.

• Ακράτεια υπερπλήρωσης
  Η κύστη δεν αδειάζει πλήρως και υπάρχει συνεχές στάξιμο ούρων. Συχνά σχετίζεται με Καλοήθης υπερπλασία προστάτη.

• Μικτή ακράτεια
  Συνδυασμός περισσότερων τύπων.

Συχνότερες αιτίες

Η ακράτεια στους άνδρες μπορεί να οφείλεταισε διάφορους λόγους.

Σημαντικές αιτίες είναι:

• Χειρουργείο ή ακτινοθεραπεία προστάτη

• Διόγκωση προστάτη

• Ουρολοιμώξεις

• Διαβήτης και παχυσαρκία

• Νευρολογικά νοσήματα, όπως Νόσος Parkinson ή Σκλήρυνση κατά πλάκας

• Ορισμένα φάρμακα ή υπερβολική κατανάλωση καφεΐνης και αλκοόλ

Σε νεότερους άνδρες είναι πιο σπάνια και συνήθως σχετίζεται με τραυματισμούς, νευρολογικά προβλήματα ή συγγενείς ανωμαλίες.

Συμπτώματα

Η ακράτεια μπορεί να εκδηλωθεί με διαφορετικούς τρόπους:

• Στάξιμο ούρων

• Απώλεια ούρων στον βήχα ή στο γέλιο

• Ξαφνική έντονη ανάγκη για ούρηση

• Συχνοουρία και νυχτουρία

• Αίσθημα ατελούς κένωσης

Μερικοί άνδρες εμφανίζουν μόνο μικροσκοπική απώλεια, ενώ άλλοι έχουν σημαντική δυσκολία στην καθημερινότητα.

Διάγνωση

Η αξιολόγηση από ουρολόγο είναι απαραίτητη για να βρεθεί η αιτία. Συνήθως περιλαμβάνει ιστορικό, κλινική εξέταση και ορισμένες εξετάσεις.

Μπορεί να χρειαστούν:

• γενική και καλλιέργεια ούρων

• υπερηχογράφημα ουροποιητικού

• μέτρηση υπολειπόμενου όγκου ούρων

• ουροδυναμικός έλεγχος

• κυστεοσκόπηση σε ειδικές περιπτώσεις

Η διάγνωση καθοδηγεί τη θεραπεία.

Θεραπεία

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τον τύπο και την αιτία της ακράτειας.

Συντηρητικές μέθοδοι

• εκπαίδευση κύστης

• απώλεια βάρους

• μείωση καφεΐνης και αλκοόλ

• Ασκήσεις Kegel για ενδυνάμωση πυελικού εδάφους

Οι ασκήσεις αυτές είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές μετά από προστατεκτομή.

Φαρμακευτική αγωγή

Χρησιμοποιούνται φάρμακα για υπερδραστήρια κύστη ή για βελτίωση της ροής των ούρων σε περιπτώσεις προστάτη.

Χειρουργική θεραπεία

Σε σοβαρές περιπτώσεις εφαρμόζονται επεμβάσεις όπως ταινία στήριξης ουρήθρας ή τεχνητός σφιγκτήρας.